sangiza abandi

Urupfu rwa Callixte Mbarushimana ni ugutsindwa k’ubutabera: Minisitiri Dr. Bizimana

sangiza abandi

Minisitiri w’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu, Dr. Bizimana Jean Damascène, yavuze ko kuba Callixte Mbarushimana yarapfuye atagejejwe imbere y’ubutabera ngo aburane ku byaha bya jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yari akurikiranyweho ari ugutsindwa k’ubutabera.

Callixte Mbarushimana yaguye mu Bufaransa, ku wa 4 Ukwakira 2026, akaba yari agishakishwa n’ubutabera ngo aburanishwe ku byaha bya jenoside yacyekwagaho.

Minisitiri Dr. Bizimana yavuze ko Mbarushimana ari mu bagize uruhare mu gutegura no gushyira mu bikorwa Jenoside yakorewe Abatutsi kandi yamaze imyaka myinshi ari Umunyamabanga Mukuru w’umutwe wa FDLR.

Yagize ati “Urupfu rwa Callixte Mbarushimana mu Bufransa tariki 4 Ukwakira 2026 ni ugutsindwa nyako k’ubutabera. Mu banyabwenge batekereje itegurwa rya jenoside yakorewe Abatutsi bakanayikora bashishikaye harimo Callixte Mbarushimana upfuye amaze imyaka myinshi ari Umunyamabanga mukuru w’umutwe w’abajenosideri FDLR.” 

Minisitiri Dr. Bizimana yavuze ko Mbarushimana yapfuye yarashyiriweho impapuro zo kumuta muri yombi kugira ngo agezwe imbere y’inkiko zo mu Bufaransa cyangwa yoherezwe mu Rwanda.

Yavuze ko Callixte Mbarushimana yari umwe mu bahezanguni ba CDR ndetse akaba apfuye acyemera urwango, irondabwoko n’ingengabitekerezo ya jenoside. 

Minisitiri Bizimana yavuze kuba Mbarushimana apfuye ataburanye ku byaha akekwaho ari uburangare bw’ubutabera Mpuzamahanga kuko yagiye afatwa kenshi ariko akarekurwa kandi ibimenyetso bimushinja bihari ndetse agaragaza n’abandi bapfuye muri ubwo buryo.

Yagize ati “ Ubutabera mpuzamahanga bwamufashe kenshi, bukamurekura ngo anketi ziracyakomeza kandi ibimenyetso bitabuze. Izarira ry’ubu butabera ryatumye abajenosideri ruharwa bahungiye mu mahanga nka Felisiyani Kabuga, Claver Kamana, Michel Bakuzakundi, Alphonse Ntilivamunda n’abandi bapfa batabajijwe icyaha ndengakamere cya jenoside bakoze. 

Yavuze ko urupfu rwa Mbarushimana rukwiye gukebura abashinzwe ubutabera mpuzamahanga bukihutisha izindi manza z’abakekwaho ibyaha bya jenoside bakihishe mu mahanga.

Callixte Mbarushimana yari mu bacurabwenge bacuze umugambi wa Jenoside

Callixte Mbarushimana, wahoze ari Umunyamabanga Mukuru w’umutwe wa FDLR, bivugwa ko yapfiriye mu Bufaransa aho yari agikorwaho iperereza ku ruhare akekwaho mu byaha bya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Mbarushimana yavukiye i Ndusu, mu cyahoze ari Perefegitura ya Ruhengeri, ubu ni mu Karere ka Musanze, ku wa 24 Nyakanga 1963. 

Yabanje gukorera ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Iterambere (UNDP), mbere yo kwinjira muri FDLR, umutwe witwaje intwaro ugizwe n’abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ukorera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Mu 1992, Mbarushimana yatangiye gukorera UNDP i Kigali, afite ubumenyi mu ikoranabuhanga. Mu gihe Jenoside yakorewe Abatutsi yatangiraga muri Mata 1994, yagumye mu Rwanda nyuma y’uko abakozi b’abanyamahanga ba Loni bahavuye.

Nyuma ya Jenoside, yagiye ashinjwa n’abatangabuhamya gukoresha umwanya yari afite muri UNDP mu gufasha ingabo za Leta y’icyo gihe n’Interahamwe. Mu byo yashinjwaga harimo gutanga imodoka n’ibikoresho, kugira uruhare mu gutegura urutonde rw’abantu bagombaga kwicwa no kugira uruhare mu iyicwa ry’abantu, barimo Florence Ngirumpatse wakoreraga UNDP i Kigali.

Icyakora, ntabwo yigeze hamwa ibyo byaha n’urukiko. Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwashyiriweho u Rwanda rwasuzumye dosiye ye ariko ntirwamurega.

Nyuma yaje kwinjira muri FDLR, agera ku myanya ikomeye mu buyobozi bwawo. Mu 2007, yabaye Umunyamabanga Mukuru ushinzwe ibikorwa bya politiki, akorera mu Bufaransa aho yakoreraga uyu mutwe ibikorwa bya politiki.

Ku wa 3 Werurwe 2009, Akanama k’Umuryango w’Abibumbye gashinzwe Umutekano kamushyize ku rutonde rw’abafatiwe ibihano, kamushinja kugira uruhare mu kubangamira gahunda zo gushyira intwaro hasi no gutahuka kw’abarwanyi ba FDLR. 

Ku wa 28 Nzeri 2010, Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha (ICC) rwasohoye impapuro zo kumuta muri yombi, rumukurikiranyeho ibyaha by’intambara n’ibyibasiye inyokomuntu bivugwa ko byakozwe n’abarwanyi ba FDLR mu ntara za Kivu y’Amajyaruguru n’iy’Amajyepfo muri RDC mu 2009.

Polisi y’u Bufaransa yamufatiye i Paris ku wa 3 Ukwakira 2010, nyuma ajyanwa i La Haye mu Buholandi ku wa 25 Mutarama 2011.

Mu Ukuboza 2011, abacamanza ba ICC banzuye ko ibimenyetso ubushinjacyaha bwari bwatanze bidahagije kugira ngo dosiye ye ijyanwe mu rubanza. Yarekuwe ku wa 23 Ukuboza 2011, nyuma ubujurire bw’ubushinjacyaha na bwo ntibwagira icyo buhindura kuri icyo cyemezo.

Nubwo yarekuwe na ICC, mu Bufaransa hari hakomeje iperereza ku ruhare akekwaho mu byaha bifitanye isano na Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Ku wa 1 Ukwakira 2024, umucamanza w’Umufaransa yari yafashe icyemezo cyo guhagarika iyo dosiye, ashingiye ku bibazo byagaragajwe ku buhamya bw’abatangabuhamya.

Icyakora, ku wa 21 Gicurasi 2025, Urukiko rw’Ubujurire rwa Paris rwategetse ko iperereza risubukurwa, rugaragaza ko hari ibimenyetso byari bitarasuzumwa bihagije kandi ko hakenewe gukomeza iperereza.

Raporo y’Umuryango w’Abibumbye yasohotse mu 2025 na yo yemeje ko icyemezo cyo gusubukura iperereza cyari cyafashwe.

Callixte Mbarushimana yaguye mu Bufaransa, ku wa 4 Ukwakira 2026, akaba yari agishakishwa n’ubutabera ngo aburanishwe ku byaha bya jenoside yacyekwagaho.

Photos:

[fluentform id="3"]