Imibare ya Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi igaragaza ko mu myaka irindwi ishize kuva mu 2017-2024, inka ziyongereye ku kigero cya 26%, naho umusaruro w’amata ugera kuri miliyari irenga.
MINAGRI igaragaza ko kuva mu 2017-2024, inka zavuye kuri miliyoni 1,2 zikagera kuri miliyoni 1,6, bigaragaza ubwiyongere bwa 26,2%.
Ni mu gihe umukamo wazo wo wavuye kuri Litiro miliyoni 776, ugera kuri Litiro miliyari imwe na miliyoni 92, bigaragaza izamuka rya 29%.
Kuva tariki ya 20 – 28 Mutarama 2026, Abasenateri batangiye igikorwa cyo kuzenguruka uturere tw’Igihugu bareba ibikorwa byakozwe mu guteza imbere ubworozi no kumenya uko umusaruro uva mu bworozi ufasha abaturage kwiteza imbere no guhindura imibereho yabo.
Mbere yo gutangira izi ngendo, Minisitiri w’Ubuhinzi n’Ubworozi, Dr Telesphore Ndabamenye, yabanje kugirana nabo ikiganiro, yerekana ko mu myaka ine ishize umukamo wazamutse ukagera kuri litiro miliyoni 1,1 ku munsi, ariko bafite intego yo kuzongera zikagera kuri miliyoni 9,5 ku munsi.
Yagaragaje ko mu guteza imbere ubworozi hakenewe kongera ibiryo by’amatungo byaba ibiva ku musaruro w’ibigori na soya ukiri muke ugereranyije n’ibyo amatungo akeneye, ndetse n’abantu bakabona ibyo barya bikomoka kuri ayo matungo.
Kugeza ubu, umusaruro w’ibikomoka ku matungo ugenda wiyongera kuko kuva mu 2017-2024, inyama zavuye kuri toni ibihumbi 117 zigera kuri toni ibihumbi 207, bigaragaza izamuka rya 43%.
Ni mu gihe umusaruro w’amafi wavuye kuri toni ibihumbi 26, ukagera kuri toni ibihumbi 48, bigaragaza izamuka rya 45%.
Muri iyo myaka inkoko ziri mu Rwanda zavuye kuri miliyoni 5,2 zigera kuri 6,2, bigaragaza izamuka rya 16.7%, bituma umusaruro uzikomokaho urimo amagi, uva kuri toni ibihumbi birindwi ugera kuri toni ibuhumbi 20, bigaragaza izamuka rya 64%.
Ibi bigendana n’uburyo haboneka ibyo aya matungo arya kuko aribyo bitanga umusaruro.
Mu ngendo Abasenateri bari gukora, bavuga ko bagamije kureba uko haboneka ibisubizo ku bibazo by’ibiryo by’amatungo birimo igiciro cyabyo kiri hejuru, ibitujuje ubuziranenge, ndetse n’ubushobozi buke bw’inganda.
Imibare igaragaza ko mu 2024, hari inganda z’ibiryo by’amatungo zirindwi gusa mu Gihugu hose.
Perezida wa Sena, Dr Kalinda François-Xavier, yari yatangaje ko Abasenateri bazasura abaturage bazibanda ku kureba uko amatungo boroye abonerwa ibiyatunga kugirango nayo atange umusaruro wifuzwa.
Ati “By’umwihariko Sena izamenya uko ibiryo by’amatungo biboneka, kuko iyo amatungo yitaweho ari bwo atanga umusaruro uhagije, bigafasha abaturage kwihaza mu biribwa no gukemura ibibazo bafite.”
Guverinoma y’u Rwanda yashyizeho ingamba zitandukanye zorohereza aborozi mu rwego rwo guteza imbere ubworozi, aho itanga nkunganire ku biryo by’amatungo binyuze mu kuvanaho umusoro mu gukora ibiryo by’amatungo, ndetse no ku mbuto y’ubwatsi n’ibindi bikoresho byo mu bworozi.
avuye kuri miliyoni 1,2 zigera kuri
Imibare ya Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi igaragaza ko mu kuva mu 2017-2024, iterambere ry’ubworozi ry’ubworozi ryari riri kwiyongera haba ku ngano y’amatungo ndetse n’umusaruro atanga.
Yagaragaje ko mu guteza imbere ubworozi hakenewe kongera ibiryo by’amatungo byaba ibiva ku musaruro w’ibigori na soya, ukiri muke ugereranyije n’ibyo amatungo akeneye ndetse n’abantu bakabona ibyo barya bikomoka kuri ayo matungo.
Kugeza ubu, umusaruro w’ibikomoka ku matungo ugenda wiyongera kuko kuva mu 2017-2024, inyama zavuye kuri toni ibihumbi 117 zigera kuri toni ibihumbi 207, bigaragaza izamuka rya 43%.
Ni mu gihe umusaruro w’amafi wavuye toni ibihumbi 26, ukagera kuri toni ibihumbi 48 bigaragaza izamuka rya 45%.
Muri iyo myaka inkoko ziri mu Rwanda zavuye kuri miliyoni 5,2 zigera kuri 6,2 bigaragaza izamuka rya 16.7%, bituma umusaruro uzikomokaho ariwo amagi, uva kuri toni ibihumbi 7 ugera kuri toni ibuhumbi 20, bigaragaza izamuka rya 64%.
Ibi bigendana n’uburyo haboneka ibyo aya matungo arya kuko aribyo bitanga umusaruro. Mu ngendo Abasenateri bari gukora, bavuga bagamije kureba ko haboneka ibisubizo ku bibazo by’ibiryo by’amatungo birimo igiciro cyabyo kiri hejuru, ibitujuje ubuziranenge, ndetse n’ubushobozi buke bw’inganda. Imibare igaragaza ko mu 2024, hari inganda z’ibiryo by’amatungo 7 gusa mu Gihugu.
Abasenateri bajya gutangira ingendo mu baturage, Perezida wa Sena, Dr Kalinda François-Xavier, yatangaje ko Abasenateri bazasura abaturage bazibanda ku kureba uko amatungo boroye abonerwa ibiyatunga kugirango nayo atange umusaruro wifuzwa.
Yagize Ati “By’umwihariko Sena izamenya uko ibiryo by’amatungo biboneka, kuko iyo amatungo yitaweho ari bwo atanga umusaruro uhagije, bigafasha abaturage kwihaza mu biribwa no gukemura ibibazo bafite.”
Guverinoma y’u Rwanda igerageza gushyiraho ingamba zitandukanye zorohereza aborozi mu rwego rwo guteza imbere ubworozi, aho itanga nkunganire ku biryo by’amatungo binyuze mu kuvanaho umusoro mu gukora ibiryo by’amatungo, ndetse no ku mbuto y’ubwatsi n’ibindi bikoresho byo mu bworozi.
