Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC), binyuze mu Ishami rishinzwe kurwanya indwara za kanseri, ryatangaje ko mu Rwanda buri mwaka abantu bagera ku 6,000 basanzwemo kanseri, aho abagore bagize hafi 60% by’abayirwara buri mwaka.
Byatangajwe ku wa 1 Ukwakira 2026, ubwo hatangizwaga ibikorwa by’ukwezi kwahariwe ubukangurambaga ku kwirinda, kwisuzumisha no kuvura kanseri y’ibere, kuzwi nka ‘Pink October’.
Iri shami rigaragaza ko mu bagore basanganwa kanseri buri mwaka iy’ibere n’iy’inkondo y’umura ari zo zikunze kugaragara mu gihe ku bagabo kanseri ya prostate iri mu zikunze kubibasira.
Yasobanuye ko kumenya kanseri hakiri kare ari ingenzi mu kongera amahirwe yo kuyivura, asaba abantu kwitabira gahunda zo kwisuzumisha n’ubwo baba batagaragaza ibimenyetso.
Imibare y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima OMS yatangajwe n’Ishami ryayo rishinzwe ubushakashatsi kuri kanseri (IARC) igaragaza ko mu 2022 ku Isi hose habonetse hafi miliyoni 20 z’abantu bashya basanzwemo kanseri, mu gihe abarenga miliyoni 9.7 bapfuye bazize iyi ndwara.
OMS ivuga kandi ko mu 2024 kanseri yateje hafi miliyoni 10 z’impfu ku Isi. Muri uwo mwaka, kanseri y’ibere ni yo ya kabiri mu zagaragaye cyane, aho abagore bagera kuri miliyoni 2.4 bayisanzwemo, mu gihe abagera kuri 694,000 bahitanwe nayo.
Ku mugabane wa Afurika, imibare y’abarwara kanseri ikomeje kwiyongera. OMS ivuga ko mu 2022 muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara abarenga 146,000 basanzwemo kanseri y’ibere, mu gihe abarenga 71,000 yabahitanye
Mu Rwanda, imibare ya IARC ya 2022 igaragaza ko abantu 7,122 basanzwemo kanseri zitandukanye, naho 4,887 ni bo yahitanye. Mu bagore, kanseri y’inkondo y’umura ni yo iza ku mwanya wa mbere mu zagaragaye, igakurikirwa na kanseri y’ibere.
Ibikorwa bya Pink October byatangirijwe mu Karere ka Kicukiro, aho RBC ku bufatanye na Ambasade ya Nigeria mu Rwanda batangije ku mugaragaro Labscroll Medicals, ikigo cyaturutse muri Nigeria kizajya gitanga serivisi z’ubuvuzi n’ibizamini bya laboratwari, birimo gusuzuma kanseri.
Umuyobozi Mukuru w’iki kigo, Dr. Paul Ogbole Peter, yavuze ko muri uku kwezi bafite intego yo gusuzuma abagore 200 kanseri y’ibere n’iy’inkondo y’umura, ndetse n’abagabo 200 kanseri ya prostate.
